عظيم باشد « 1 » از چند وجه : يكى آن است كه در افيونى ، مزاج بارد استيلاى تمام يافته است « 2 » و سوء مزاج متّفق بهم رسيده و كيفيّت خمر ضدّ كيفيّت مزاج افيون است بالذّات « 3 » در اين هنگام ، و چنانچه طعام مرطّب در مزاج مدقوق « 4 » موجب شدّت حرارت مىشود به واسطهء مخالفت او با مزاج او همچنين برودت و يبوست در مزاج معتاد افيونى ، حكم مزاج « 5 » اصلى گرفته و از حرارت و رطوبت خمر متأذّى مىشود . ديگر آنكه به واسطهء برودت معده ، خمر ترش و مانند سركه مىگردد و سركه در مزاج معتاد حكم سمّ است « 6 » . ديگر انتقال از ضدّ به ضدّ اگر چه « 7 » محمود باشد ، چون دفعى باشد مضرّ است و از اين جهت است « 8 » كه سرمازده را يكبارگى « 9 » به بخار قوىّ الحرارة علاج نكنند و بالعكس ، و كسى كه تشنگى عظيم ديده باشد او را به يك بار آب ندهند « 10 » و نيز گرسنگى يافته را طعام بسيار ، و قس على هذا فعلل و تفعلل « 11 » . و معلوم است كه ميان خمر و افيون ضدّيت است پس انتقال دفعى مستلزم ضرر كلّى خواهد بود . ديگر خمر در هيچ مزاج قرار نمىگيرد كه در او اخلاط ردّيه باشد ، اگر در معده است « 12 » به قى و اسهال و اگر در جگر است « 13 » ، محدّب او به ادرار و مقعّرش به اسهال ، و در سينه به نفث و سعال ، و در دماغ به مخاط و فضلاتى كه از او بيرون آيد ، و در ظاهر اعضا به عرق و دلك « 14 » ، و در بدن معتاد به افيون اخلاط متراكمه كه در مدّت مديد بهم رسيده بسيار است « 1 »

--> ( 1 ) . ل و آ : جهت آنكه معتاد را بالذّات تنفر عظيم از خمر مىباشد ( 2 ) . ل و آ : يكى آنكه در افيون مزاج بارد و استيلاى تمام يافته است ( 3 ) . ل و آ : و كيفيّت خمر كيفيّت مزاج مألوف است ( 4 ) . ل و آ : مدقق ( 5 ) . ل و آ : - او همچنين برودت و يبوست در مزاج معتاد افيونى حكم مزاج ( 6 ) . ل و آ : و مانند سركه سركه در مزاج مانند سميت در مضرت عظيم ( 7 ) . ل و آ : و اگر ( 8 ) . ل و آ : و از اين حقيقت ( 9 ) . ل و آ : به يك بار ( 10 ) . ل و آ : به يك دفعه آب بسيار ندهند ( 11 ) . ل و آ : - فعلل و تفعلل ( 12 ) . ل و آ : باشد ( 13 ) . ل و آ : - است ( 14 ) . ل و آ : تفرّق و تذلك